Kiedy można wypłacić środki z subkonta ZUS?

W przypadku sytuacji takich jak rozwód, unieważnienie małżeństwa, zakończenie wspólności majątkowej czy zgon osoby, której subkonto prowadzi Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), zgromadzone tam środki mogą być rozdysponowane i przekazane odpowiednim osobom. Choć zasadniczo nie podlegają one dziedziczeniu po osiągnięciu przez zmarłego wieku 65 lat i przyznaniu mu emerytury docelowej, istnieją wyjątki. Jeśli od momentu wypłaty pierwszej emerytury docelowej minęło mniej niż trzy lata, możliwa jest tzw. wypłata gwarantowana.

Rozdysponowanie środków po rozwodzie lub śmierci

W momencie rozwodu, unieważnienia małżeństwa lub zakończenia wspólności majątkowej, część środków przypadająca byłemu małżonkowi jest przekazywana na jego subkonto w ZUS oraz rachunek w Otwartym Funduszu Emerytalnym (OFE). To nie jest bezpośrednia wypłata gotówkowa, lecz zapis środków na koncie byłego partnera.

Po śmierci ubezpieczonego środki trafiają do osób wskazanych przez zmarłego. W przypadku ich braku, środki stają się częścią masy spadkowej i trafiają do spadkobierców. Jeśli zmarły był w związku małżeńskim podlegającym wspólności majątkowej, połowa zgromadzonych środków w okresie trwania wspólności jest przekazywana na subkonto i rachunek w OFE współmałżonka. Reszta trafia do wskazanych osób lub do spadku. W przypadku braku wspólności majątkowej lub związku małżeńskiego, całość środków przeznaczona jest dla wskazanych osób lub spadkobierców.

Warunki, które uniemożliwiają wypłatę środków

Środki zgromadzone na subkoncie w ZUS nie są wypłacane, jeśli zmarły ukończył 65 lat i pobierał już emeryturę docelową. Wówczas jedynie wypłata gwarantowana może być przyznana, o ile od wypłaty pierwszej emerytury docelowej nie minęło trzy lata. Po upływie tego okresu, taka wypłata nie przysługuje.

Jeśli zmarły nie był członkiem OFE i nie posiadał subkonta w ZUS, nie ma możliwości wypłaty środków.

Przynależność do subkonta w ZUS

Osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 roku z zasady nie posiadają subkonta w ZUS, ponieważ nie mogły przystąpić do OFE. Osoby urodzone po 1968 roku miały obowiązek przystąpienia do OFE, natomiast ci z roczników 1949-1968 mogli to zrobić dobrowolnie. Od 1 lutego 2014 roku, przystąpienie do OFE jest dobrowolne. Nowo zatrudnieni mają cztery miesiące na decyzję, a jeżeli nie podpiszą umowy z OFE, cała składka (7,3% podstawy) trafia na subkonto w ZUS.

Procedura składania wniosków

W przypadku śmierci osoby posiadającej subkonto w ZUS i będącej członkiem OFE, wniosek o podział środków należy złożyć w OFE. Fundusz ten rozpoczyna procedurę podziału i w ciągu 14 dni od jej zakończenia informuje ZUS o osobach uprawnionych oraz ich udziałach w środkach. ZUS dokonuje podziału środków na subkoncie w ciągu 3 miesięcy od otrzymania zawiadomienia.

Jeżeli zmarły posiadał jedynie subkonto w ZUS, wniosek o podział środków składa się bezpośrednio do ZUS. Dotyczy to sytuacji, gdy zmarły nie był członkiem OFE lub jego środki zostały wcześniej przeniesione na subkonto w ramach tzw. suwaka bezpieczeństwa.

Aktualizacja danych osób uprawnionych

Osoby posiadające rachunek w OFE lub wyłącznie subkonto w ZUS mogą za życia wskazywać i modyfikować listę uprawnionych oraz ich udział w zgromadzonych środkach. Zmiany te można zgłaszać w OFE lub ZUS, w zależności od rodzaju konta. Rekomenduje się również aktualizację danych adresowych osób uprawnionych.

Warto pamiętać, że ZUS udziela informacji o członkostwie zmarłego w OFE tylko po okazaniu prawomocnego postanowienia o nabyciu spadku lub zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia. Dlatego znajomość OFE, do którego należał zmarły, jest istotna.

Źródło: Urząd Miejski w Grodzisku Mazowieckim